Birleşmiş Milletler’in bağımsız bir özel ajansı olarak faaliyet gösteren Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) 1957 yılında kurulmuştur. UAEA, nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla güvenli ve emniyetli bir şekilde kullanılmasını teşvik etmek ve nükleer teknolojinin silahlanma ve askeri amaçlarla kullanılmasını önlemek için faaliyet göstermektedir. 176 üye ülke arasında işbirliği merkezi konumunda olan UAEA nükleer enerji, radyasyon güvenliği, nükleer güvenlik ve nükleer yakıt çevrimi konularında teknik destek sağlamaktadır.

Diğer taraftan nükleer reaktörlerin işletim güvenliği, insan ve çevre sağlığının korunması, nükleer yakıt yönetimi ve emniyeti gibi alanlarda da uluslararası işbirliğinde merkezi rol oynamaktadır. UAEA, bağlayıcı olmayan güvenlik ve emniyet standartları yayınlamakta ve üye ülkelerin nükleer programlarını etkin bir şekilde geliştirebilmeleri için çeşitli gözden geçirme ve danışma hizmet ve araçları sunmaktadır.

Türkiye, 1957 yılında UAEA tüzüğünü onaylayan ilk grup ülkeler arasında yer alarak üye olmuştur. Türkiye, UAEA üyeliği sayesinde nükleer enerji, radyasyon güvenliği ve nükleer güvenlik alanlarında teknik destek ve eğitim olanaklarından faydalanmaktadır. Türkiye ayrıca, UAEA’nın düzenlediği toplantılara ve konferanslara katılarak, nükleer enerji ve ilgili alanlardaki uluslararası politikalar ve düzenlemelerle ilgili bilgi ve deneyim paylaşımında bulunmaktadır.

Ülkemizin nükleer enerji programının ihtiyaçları doğrultusunda gelişen işbirliği, özellikle nükleer altyapı geliştirme alanında yoğunlaşmıştır. 18 Eylül 2018 tarihinde Türkiye'nin 5 yıllık teknik işbirliği programını ifade eden 2018-2023 Ülke Programı Çerçevesi imzalanmıştır. Bu çerçeve, Türkiye'nin nükleer enerji alanındaki işbirliğini ve kapasite gelişimini desteklemeyi amaçlayan altı öncelikli alanı kapsamaktadır:

• Nükleer güç ve teknoloji, araştırma ve geliştirme, nükleer kurulum ve radyoaktif atıklar,
• Bilgi yönetimi ve kapasite geliştirme,
• Emniyet, güvenlik ve koruma tedbirleri için ulusal düzenleyici altyapı dahil olmak üzere nükleer ve radyasyon emniyeti ve güvenliği,
• Acil durum hazırlığı ve müdahalesi ve radyasyon erken uyarı sistemlerinin işletilmesi dahil olmak üzere nükleer ve radyolojik acil durumlar,
• Radyasyon metrolojisi, radyasyon dozimetrisi ve çevresel, tarımsal ve endüstriyel uygulamalar dahil olmak üzere izotop ve radyasyon teknolojisi uygulamaları,
• Nükleer tıp, radyoterapi, radyoloji, tıbbi fizik ve beslenme dahil olmak üzere insan sağlığı ve beslenme.

Teknik işbirliği faaliyetleri, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) tarafından koordine edilmektedir.

Daha fazla bilgi için: https://www.iaea.org/